Ang isla sa cabulan nahimutang tunga sa Cebu ug sa Bohol. Kung sa Marigondon ka manukad mga 30 – 45 mins ang biyahe, apan kung sa Pasil ka manukad maabtan gyud ug usa hangtud sa usa ug tunga ka oras ang byahe. Ang panginabuhi sa mga tao sa mao nga isla kay ang pag-pangisda ug ang shell craft, adunay duha ka barangay ug usa ka eskwelahan. Ang Cabulan Island pwede ra nimo matuyok sulod sa pipila lamang ka oras na pag-lakaw. Gamay ra gyud kini ug kuyaw lamyon sa dagat kung mag taob.

Sa pag-dunggo namo sa mao nga isla makita na nimo ang kalisod ug ang ka-ihas sa mga tao na wala pa nakapatong sa ciudad. Pasalamat sab mi ni Mam Alice ang usa sa barangay captain sa maon’g isla, ug ang nag libre namu sa plite paingon ug pabalik. Tungod niana amu nakita ang kahimtang sa maon’g isla.

Sa ako pag-susi, ang gigikanan sa ilang tubig kay usa ka tabay. Sa maong tabay dili tabang ang tubig, parat siya ug dili ingon ana ka limpyo. Ang ila usab kuryente kay solar powered o generator ang gigikanan. Nangutana ko sa usa ka lumulupyo sa mao nga dapit bahin sa pamaagi sa pag-bayad sa ilang kuryente, medyo nakurat ko sa iya nga tubag. Alas singko hangtud sa alas-onse sa gabie, ang usa ka suga (flourescent o bombilya) nagkantidad ug 25 pesos, ug ang telebisyon kay 30 pesos. Mahal gyud kung buot huna-hunaon, apan wala silay mabuhat kay tungod mao ra gyud ug wala nay lain kakuhaan ug kuryente.

Ang mga lumulupyo sa Cabulan Island naanad na sa ilang kahimtang. Kung walay trabaho mag-majong, matulog, mag-istoryahanay, ug maghimo ug bata. Uu, sakto inyo nabasa, mag-himo ug bata. Matud pa sa usa ka lumulupyo ngadto na akon’g nahinabi, kung mag disco ang mga bata mura’g langaw na mag-tapok ug mananaw sa ilang mga ginikanan nga mag-bayle. Walay family planning ang mga tao ngadto. Suma, kung sayo sa gabie laay ug walay kuryente, ngit-ngit ug bugnaw, wala na gyud kay lain mahuna-hunaan.

Ambot lang kaha kung ang mayor sa Cebu o ang mayor sa Bohol nakabisita na sa maon’g dapit ug nakita ilang kahimtang. Lisod gyud ang kahimtang, kung walay panagat walay kaon.

Hinaut ila kini na makitan, ang gamay’ng isla sa Cabulan.